Dinozorların Evrimi

İlk dinozorların ortaya çıkış süreci , orta Triassic döneminde 232 ve 236 milyon yıl önce yaşamış Ticinosuchuslar gibi  archosauruslar, Proterosuhidae, Erytrosuchidae ve Euparkeri gibi erken dönem archosauruslarının fosilleriyle takip edilir. Timsahlar orta Triassic archosauruslarının torunlarıdırlar. Dinozorlar, Saurischia olarak bilinen kuş neslinin, Triceratopsların ve bunların hepsinin torunlarının son ortak atası olarak tanımlanabilir. Bu tanımla beraber, pterosaurusla ve…

Yaşamın Tarihinden Bir Kesit Dinozorlardan Memelilere

Yaşamın tarihinin her zaman ilgi çekmiş bir kesiti dinozorların hüküm sürdüğü dönemdir. Dinozorlar nasıl ortaya çıktı? Yaşadıkları dönemin özellikleri nelerdi? Dinozorların boyutları ve sınıflandırılması… Dinozorlar nasıl yok oldular? Meteor çarpması teorisi ne kadar doğru? İlk basit memeliler, dinozorların sonu ve memelilerin yükselişi… Okuyacağınız makale, Bilim ve Gelecek Kitaplığı bünyesindeki “50 Soruda” dizisinin son çıkan kitabı…

Dinozorların Öyküsü

Önce Toutatis asteroidi, ardından Shoemaker-Levy 9 kuyruklu yıldızı, şimdilerde de Marduk “Dinozorların yazgısıyla insan türünün yazgısı bir benzerlik gösterecek mi?” sorusunu sık sık gündeme getirdi, getiriyor! “Yokoluşun mantığı ve Toutatis” adlı yazısında Luis Walter Alvarez, göktaşı çarpmasıyla dirimküredeki bazı canlı türlerinin kitlesel yokoluşu arasında bir ilişkinin varlığına değiniyor. Bu yazıda kitlesel yokoluş tamamen Yerötesi etmenlere…

Dinozorların Kökeni ve Yarı Fosil Yumurtalar

Dinozor kelimesi yaklaşık yüzyıl önce ilk defa Sır Richard Owen tarafından kullanılmıştır, Yunanca “korkunç” anlamına gelen, “denius” ve “kertenkele” anlamına gelen “sauros” sözcüklerinden türetilmiştir, Ancak zamanla daha da genelleştirilerek bütün iri yapılı sürüngen fosillerine atfedilmiştir. Bugün ise dinozor kelimesi, soyu tükenmiş olan bazı tür sürüngenler için kullanılmaktadır. Dinozorlar ilk olarak 230 milyon yıl önce Orta…

Çin’de Uçan Avrupalı Dinozorlar Bulundu

İskeletinin bir kısmı bulunan ikinci hayvanın da kanat açıklığı 2,5 metreye ulaşan ‘piterodaktil’ olduğu tespit edildi. Çin’de 120 milyon yıllık uçan dinozor fosilleri bulundu. İki fosilin, daha önce Avrupa’da fosilleri bulunan ‘piterodaktil’ grubuna ait olduğu belirlendi. Nature dergisinin son sayısındaki makaleye göre, Brezilyalı ve Çinli araştırmacıların, Çin’in kuzeyindeki Mançurya bölgesinde ortaya çıkardığı ilk fosil, kanat…

Jeolojik Zamanlar

Hadean (4.600 – 4.000 milyon yıl) Yerküremizin oluşumu ve kimyasal evrim süreci Dünyanın güneş sistemi içinde bir gezegen olarak oluştuğu zamandan, Arkeen’e kadar geçen yaklaşık 600 milyon yıllık bir zaman dilimidir. Hadean’ın ilk zamanlarında yaklaşık Mars boyutlarında bir gök cisminin Dünya ile çarpışması sonucu kopan parçaların Ay’ı oluşturduğu düşünülmektedir. Hadean sırasında ilk atmosfer ve okyanuslar…

Dinozorları Bilmek / Prof. Dr. Celal Şengör

KILLI SÜRÜNGEN VE TÜYLÜ DİNOZORU BİLMEMENİN BEDELİ YÜKSEK Bir zaman makinemizin olduğunu farzedelim… Bu makineye binip, hedef ‘vitesimizi.’Keyfe keder, 290 milyon yıl öncesine ayarlayalım. Makinemiz hedefine vardığında kapıyı açıp inince kendimizi hiç tanıdık olmadığımız bir dünyada bulacağız. Ormanlar bugün artık olmayan kocaman, ama sporları vasıtasıyla çoğalan ağaçlarla doludur. Bu ormanlarda kanat açıklıkları neredeyse bir metreye…

Ara Geçiş Formu Örnekleri

Konuya başlarken “ara geçiş formu” yerine “geçiş formu” denmesini daha çok yeğlediğimi belirtmek isterim. Ancak daha yaygın bir kullanım olduğu için “ara geçiş formu”, başlık olarak kullanılmıştır. Yine de bu kullanımların ölümcül bir hata olmadığını belirtmek isterim.

Tüylerin Evrimine Dair

Charles Darwin’in evrim kuramına yapılan itirazlardan biri de fosil kaydında ‘geçiş formlarının’ – yani bir ana hayvan grubundan diğerine evrimsel geçişi gösteren formların eksikligi idi. Ancak “Türlerin kökeni üzerine” (On the Origin of Species) kitabının basımından bir yıl kadar sonra, Bavyera’nın Solnhofen bölgesindeki litografik kireçtaşlarında Geç Jurasik döneme ait (yaklaşık 150 milyon yıllık) tek bir…

Dinozorlardan Kuşlara / Turgut GÜRER

Kuşlar bugün yaşayan 9000 ayrı türüyle, uçan omurgalılar sınıfının en başarılı grubudur. Sürüngenlerle yakın akraba olmalarından ötürü, sürüngenlerle birlikte Sauropsida üst sınıfı altında toplanırlar. Özellikle Dr. Jacques Gauthier’nin, 80’li yıllarda yaptığı detaylı kladistik(1) analizlerden sonra, kuşların, theropod (canavar-ayak) dinozorların torunu oldukları büyük ölçüde kanıtlanmıştır. Yaklaşık bir asır boyunca, kuşların nasıl evrim geçirdiğini bilimsel olarak incelemek…

Jeolojik Zamanlar ve Canlıları

Jeolojik Zamanlar ve Canlıları Dünya bundan aşağı yukarı 4 milyar yıl önce şekillenmeye ve ilkel prokaryotlar da yaklaşık 3 milyar yıl önce ortaya çıkmaya başlamıştır. Dünyanın yüzü sabit kalmamış; zaman zaman büyük jeolojik olaylarla ‘Kıvrılmalar = Orojenezier’ ‘le yer kabuğunun şekli değişmiş; dağlar, denizler, göller meydana gelmiş ya da kaybol muştur. Bu arada büyük iklim…