Bilim insanları, 380 milyon yıl önce yaşamış ve günümüzde soyu tükenmiş bir balık türünün fosilini yeniden inceleyerek omurgalıların sudan karaya geçiş sürecine dair yeni ipuçları elde etti.

Devoniyen Dönemi’nde yaşayan Koharalepis jarviki adlı tür, karaya uyum sağlamaya başlayan ilk balık gruplarından biriyle bağlantılı görülüyor.

Çalışma, Avustralya’daki Flinders Üniversitesi araştırmacıları tarafından yürütüldü. Bulgular, Frontiers in Ecology and Evolution dergisinde yayımlandı.

Fosilin Sahibi Devoniyen Dönemi’nde Yaşamış Bir Avcıydı
Koharalepis jarviki, yaklaşık 380 milyon yıl önce, “Balıklar Çağı” olarak da anılan Devoniyen Dönemi’nde yaşadı. Bu dönem, omurgalıların sucul yaşamdan karasal yaşama geçişinde kritik bir eşik olarak kabul ediliyor.

Tür, lop yüzgeçli yırtıcı balıklar arasında yer alıyordu. Grup, daha sonra kara omurgalılarının ortaya çıkışına giden evrimsel süreçte önemli bir konuma sahip. Araştırmacılara göre K. jarviki, su kıyısındaki yaşam koşullarına uyum sağlamaya başlayan erken örneklerden biri olabilir.

Fosil Antarktika’da Bulundu
Koharalepis jarviki’ye ait bilinen tek fosil, onlarca yıl önce Antarktika’daki Lashly Dağları’nda keşfedildi. Bugün buz ve karla kaplı olan bu bölge, türün yaşadığı dönemde Gondwana adlı süperkıtanın bir parçasıydı.

Fosilin yalnızca tek bir örneği bilinse de, kafatasının büyük ölçüde korunmuş olması onu bilim insanları için son derece değerli hâle getiriyor. Yeni çalışmada araştırmacılar, özellikle kafatasının iç kemiklerine odaklandı.

Çalışmanın başyazarı, Flinders Üniversitesi Paleontoloji Laboratuvarı’ndan doktora adayı Corinne Mensforth, Koharalepis fosiline odaklanmalarının temel nedeninin kafatası iç kemiklerini koruyan tek örnek olması olduğunu belirtti. Bu yapı, balığın beyin kutusu ve sinir sistemi anatomisi hakkında önemli bilgiler sunuyor.

Araştırmacılar, fosilin kafatasını ayrıntılı biçimde incelemek için nötron görüntüleme tekniği kullandı. Bu yöntem sayesinde fosile zarar vermeden kafatasının iç yapısı görüntülendi.

Elde edilen sonuçlara göre Koharalepis’in beyni, omurgalıların sudan karaya geçiş sürecinde yer alan balıklarla benzer özellikler taşıyordu. Ayrıca kafatasının üst kısmında ek hava alımına yardımcı olabilecek açıklıklar bulundu. Beyin içinde ise ışığı ve günlük ritimleri algılamayla ilişkili bir organın izlerine rastlandı.

Su Yüzeyine Yakın Yaşama Uyum Sağlamış Olabilir
Araştırmacılar, yaklaşık 1 metre uzunluğa ulaşabilen Koharalepis’in pusu kurarak avlanan bir yırtıcı olduğunu düşünüyor. Görece küçük gözlere sahip olması, avlanırken görme duyusundan çok diğer duyularına güvendiğini gösteriyor.

Kafatasındaki hava alımına yardımcı yapılar ise türün su yüzeyine yakın yaşamaya uyum sağladığına işaret ediyor. Bu özellikler, omurgalıların karaya çıkışından önceki ara evreleri anlamak açısından önem taşıyor.

Akciğerli Balıklar Yaşayan Akrabalara İpucu Sunuyor

Koharalepis gibi fosiller, kara hayvanlarının kökenini anlamada önemli kanıtlar sunuyor. Ancak bu süreci anlamak için yaşayan türlerden de yararlanılıyor. Günümüzde akciğerli balıklar, bu eski geçiş süreciyle bağlantılı en dikkat çekici canlılar arasında kabul ediliyor.

Akciğerli balıklar, hava solumalarını sağlayan özel bir solunum sistemine sahip tatlı su balıklarıdır. Bilim insanları, bu türlerin genomlarını inceleyerek sucul canlıların karasal yaşama nasıl uyum sağlamış olabileceğine dair ek bilgiler elde ediyor.

Araştırmalar, sudan karaya geçişin tek bir olaydan ibaret olmadığını da gösteriyor. Farklı türlerde benzer uyum süreçlerinin birden fazla kez yaşanmış olması mümkün. Bu da kara hayvanlarının kökenine uzanan hikâyenin sanılandan daha karmaşık olduğunu ortaya koyuyor.

Hidari hakkındaki beklentilerinizi yorumlarda veya Kayıp Rıhtım Forum’da paylaşabilir, arkeoloji dünyasından daha fazla içerik için bizleri Google News ve WhatsApp üzerinden takip edebilirsiniz.

Kaynak: IFL Science

KAYIP RIHTIM